Zaniedbanie rodziców a zasady współżycia społecznego

Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2025r. w sprawie o sygn. akt: I CSK 1232/25 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że zasady współżycia społecznego w rozumieniu art. 5 k.c. są pojęciem pozostającym w nierozłącznym związku z całokształtem okoliczności danej sprawy i w takim całościowym ujęciu wyznaczają podstawy, granice i kierunki jej rozstrzygnięcia w wyjątkowych sytuacjach, które przepis ten ma na względzie. Dlatego dla zastosowania art. 5 k.c. konieczna jest ocena całokształtu szczególnych okoliczności danego wypadku w ścisłym powiązaniu nadużycia prawa z konkretnym stanem faktycznym. W konsekwencji stosowanie klauzuli generalnej z art. 5 k.c. pozostaje domeną sądów meriti, a Sąd Najwyższy mógłby zakwestionować oceny tych sądów jedynie, gdyby były rażąco błędne i krzywdzące (zob. np. wyroki SN: z 26 kwietnia 2023 r., II CSKP 1375/22, i z 20 listopada 2024 r., II CSKP 1092/22).

Powyższe zapatrywanie zapadło w oparciu o stan faktyczny polegający na uchybieniu terminowi do odrzucenia spadku przez rodziców w imieniu małoletniego dziecka. Oznacza to, że lekkomyślność rodzica w zakresie uchybienia temu terminowi nie jest podstawą do zastosowania instytucji z art. 1019 k.c.